(Advertenties ivm. kosten voor webhosting van PyroWiki.nl)
Fosforzuur
Uit PyroWiki.nl
(ortho)fosforzuur of triwaterstoffosfaat is een zwak maar blaartrekkend zuur met de molecuulformule H3PO4. Bij kamertemperatuur is het net als zwavelzuur een licht stroperige vloeistof.
In water vinden alleen de eerste en 2e protolysetrap plaats, het fosfaation kan men alleen verkrijgen door er een sterke base aan toe te voegen.
Inhoud |
Voorkomen:
Biochemie:
Fosforzuur is van levensbelang, energiedragende stoffen als ATP (adenosinetrifosfaat) zijn fosfaatesters. Bij vrijkomen van energie ontstaat water, fosforzuur en adenosinedifosfaat (ADP), de omgekeerde stap vindt plaats wanneer energie wordt opgenomen. Ook de zogenaamde 'DNA-backbone' bestaat uit fosfaat-(desoxy)ribose esterbindingen, de fosfaat is volledig geprotoneerd vandaar dat DNA of RNA altijd sterk basisch is. Zonder fosfaat kunnen nucleïnezuren niet bestaan, zij houden namelijk de gecomplementeerde basen (guanine, thymine/uracil (RNA), adenine en cytosine) op hun plek. Ook bepaalde enzymen bestaan bevatten fosfaatesters. Voor de synthese van fosfaatesters in het lichaam is fosforzuur nodig, deze krijg je doorgaans binnen met de voeding.
Geologie:
In de natuur worden fosfaten aangetroffen in fosfaathoudende mineralen, calciumfosfaat is daarvan de grootste vertegenwoordiger. Fosforzuur en afgeleide verbindingen ervan vormen de grootste groep van fosforverbindingen in de natuur.
Productie
In de industrie worden fosfaathoudende gesteenten (calciumfosfaat bijvoorbeeld) gemalen en in contact gebracht met zwavelzuur, hierbij vindt een zuur-base reactie plaats, fosforzuur is een sterkere base als zwavelzuur en zo wordt het fosfaat-ion uit zijn zout gedrukt. Er ontstaat zuiver fosforzuur en calcium(waterstof)sulfaat.
Eigenschappen:
orthofosforzuur is een zwak zuur en erg blaartrekkend. In de handel zal een geconcentreerde oplossing maximaal 85 massaprocent zuiver fosforzuur bevatten. In fosforzuur heeft het fosfor het hoogst mogelijk oxidatiegetal (+5)
Het zuur is net als zwavelzuur behoorlijk hygroscopisch en wordt daarom in het lab soms als droogmiddel gebruikt. Ook wordt het in het lab gebruikt als reagens of zwak zuur om diverse chemische (organische reacties) aan te zuren.
Veiligheid en toxicologie:
Verdun fosforzuur altijd door het zuur bij het water te gieten, er komt veel warmte vrij bij het oplossen van fosforuur in water! Fosforzuur is niet giftig voor andere organismen of voor de mens.
