Vergif

Uit PyroWiki.nl

Een vergif (ook wel vergift of gif) is een stof die een schadelijke invloed heeft op een organisme. Het begrip wordt vooral op chemische verbindingen toegepast, maar er valt wel iets voor te zeggen om ook schadelijke radioactieve stoffen onder de giffen te rangschikken.

Het eerste basisprincipe van de toxicologie is dat vrijwel iedere stof, die in overmaat aanwezig is, schadelijk kan zijn. Dosis sola facit venenum (alleen de hoeveelheid maakt het vergif) zei Paracelsus al in de 16e eeuw.

De keerzijde hiervan is dat er voor iedere giftige stof ook een drempelwaarde te vinden is waarbij nog geen enkel nadelig effect op het organisme aantoonbaar is. De giftigheid van een stof hangt niet alleen af van de drempelwaarde, maar ook van de sterkte van de effecten.

Er zijn ook andere factoren, zoals de wijze van opnemen of de agreggatietoestand van het vergif (kwikdamp die wordt geinhaleerd is bijvoorbeeld veel schadelijker dan vloeibaar kwik dat wordt doorgeslikt). Bij zware metalen is de geioniseerde vorm veel makkelijker opneembaar en dus gevaarlijker dan de elementaire de vorm. Soms is de stof zelf niet of weinig giftig, maar metaboliseert het lichaam de stof in een (nog) giftiger stof. Voorbeelden hiervan zijn methanol (wordt omgezet in methanal) en chloroform (wordt omgezet in fosgeen).

Vergiften kunnen op verschillende manieren werkzaam zijn. Ze kunnen het zuurstoftransport blokkeren (blauwzuur, koolmonoxide), of bepaalde zenuwen verlammen door neurotransmitters na te bootsen. Zware metalen kunnen enzymen blokkeren waardoor ze onwerkzaam worden. Halogenen reageren vrijwel met iedere stof in het lichaam. Natriumhydroxide breekt vrijwel iedere vetachtige verbinding af in zijn componenten. Zelfs water kan in hoge doses giftig zijn. De giftige werking van water is gebaseerd op de verstoring van de osmotische waarde van het bloed, waardoor de rode bloedcellen kapotgaan en kalium vrijkomt dat het hart ontregelt. Ieder vergif is gebaseerd op de ontregeling van een chemisch proces in het lichaam.